Geniş açıklık geçmenin üç yolu
Makas kirişi, öngerilmeli kiriş ve TT plak kombinasyonlarının açıklık ve yük performansı karşılaştırması.
Kolonsuz hacim isteyen her yapıda aynı soru sorulur: açıklığı ne ile geçeceğiz? Prefabrik betonarmede pratikte üç yol vardır — çatı makası, öngerilmeli kiriş ve TT plak döşeme. Üçü farklı işleri çözer; seçim açıklığa, yüke ve çatı geometrisine göre yapılır.
1. Çatı makası kirişi
Çatı makası kirişi, çatı yüklerini kolonlara aktaran ana taşıyıcıdır. Üçgen geometrisi sayesinde kendi ağırlığını düşük tutarken geniş açıklıkları geçebilir; üzerine oturan aşık kirişleri çatı kaplamasını taşır.
Sanayi tesisi, depo ve lojistik yapılarında en yaygın çözümdür. Eğimli çatı gerektiren yapılarda doğal tercihtir.
2. Öngerilmeli kiriş
Öngerme, betonun zayıf olduğu çekme bölgesine üretim aşamasında basınç uygulama yöntemidir. Donatı gerdirilir, beton dökülür, sertleştikten sonra gerdirme bırakılır ve kesit basınç altında kalır. Sonuç: aynı kesitle daha büyük açıklık ya da aynı açıklıkta daha ince kesit.
Öngerme bir üretim yöntemidir, kirişin yapıdaki yerini anlatan bir ad değildir. Bu yüzden taşıyıcı ara kat kirişi gibi elemanlar da gerektiğinde öngerilmeli üretilebilir.
3. TT plak döşeme
TT plak, kesitindeki iki nervür sayesinde hem döşeme hem taşıyıcı görevi görür. Ara kat gerektiren yapılarda, kirişsiz geçilebilen açıklığı büyüttüğü için kolon aksını seyrekleştirir.
Depo ve otopark gibi ağır hareketli yük taşıyan yapılarda tercih edilir. Kesit rijitliği yüksek olduğundan sehim kontrolü kolaydır.
Hangisi seçilir?
Tek başına doğru cevap yoktur; üçü çoğu projede birlikte kullanılır. Çatıda makas, ara katta TT plak, vinç yolunda ayrı bir vinç kirişi aynı yapıda buluşabilir.
Belirleyici olan üç veri şudur: geçilecek net açıklık, çatı ya da döşemeye etkiyen tasarım yükü, ve varsa vinç kapasitesi. Bu üçü belliyse kesit seçimi statik hesapla netleşir.
